Электр энергияни тежайдиган лампалар ҳақида деярли барчамиз маълумотга эгамиз. Улар ҳақида ҳам салбий ҳам ижобий фикрларни эшитишимиз мумкин. Келинг, шу каби тушунчаларни бирлаштириб уларнинг ижобий ва салбий томонларини кўриб чиқайлик.
1. Электр энергияни тежовчи лампалар (ЭТЛ) ҳақиқатдан ҳам энергияни тежайди.
Бу ҳақиқат. Улар оддий лампаларга қараганда 80 фоиз кам энергия истеъмол қилади. Бунинг сабаби шундаки, оддий лампалар истеъмол қилаётган энергиянинг фақатгина 20-30 фоизини  ёруғликка,  қолган қисмини эса иссиқликка айлантиради.

Сўнгги пайтларда энергияни тежаш масалалари дунё бўйича миллионлаб инсонларни хавотирга солмоқда. Баъзида бу қанчалик муҳим мавзу эканлиги ҳақидаги маълумотлар етишмайди. Уй совуқ бўлсагина иситиш, чиқиб кетаётганда ва керак бўлмаган вақтларда чироқни ўчириш кераклиги ҳақидаги гапларни кўп эшитамиз. Лекин бир қарашда булар арзимаган бўлиб туюлиши мумкин, аслида эса энергияни тежаш масалалари долзарблашиб бормоқда ва уни қандай тежаш ҳақида маълумотлар пайдо бўлмоқда.

Бугунги кунда деярли 1,6 млрд. инсон электрдан фойдалана олмайди. 2,4 млрд. инсон эса овқат тайёрлаш ва уй-жойни иситиш учун ёқилғининг замонавий турларидан фойдалана олмайди. Энергетика иқтисодиёт ривожланиши соҳаси ва қашшоқликни тугатишда муҳим жиҳат ҳисобланар экан, анъанавий энергетик тизимларни ишлатишнинг экологик ва тиббий оқибати аввалгидек жиддий хавотир уйғотади.

Замонавий автомобиль саноатчилари ёқилғи тежамкорлиги ҳамда буғхона газларини кам чиқариш учун курашга киришганлар. Бугунги кунда экологик монандлик техник имкониятлар, қулайлик ва безак каби талаблар билан бир қаторда асосий мезонлардан биридир. 2011 йилдан бошлаб ёқилғининг баҳоси шиддатли ошиб бораётгани туфайли автомобилларнинг тежамлилиги ҳар қачонгидан ҳам муҳимроқ бўлиб қолди. Муҳандислик тафаккури бир жойда қотиб қолмаган ва автомобилларнинг “яшил” моделлари бир галонни 80 милдан кўпроқ масофага сарфлаб MPG рекордлари(mpg -ёқилғининг милларда галлон сарфи, бизнингча 100 км да литр сарфи)ни янгилашда давом этмоқда.

2009-2012 йилларга мўлжалланган Инқирозга қарши чоралар дастурида қайд этилганидек, яқин келажакда Ўзбекистонда инновация туридаги иқтисодиётни шакллантириш муҳим вазифа бўлиб турибди. Бундай иқтисодиёт энг замонавий илм-фан ва техника ютуқларига, иқтисодий жараёнларни самарали бошқариш, янгича фикрлашни тарбиялайдиган таълим тизимига таяниши зарур. Бунда «миллий инновация тизими»ни ишлаб чиқиш ва амалда рўёбга чиқаришга алоҳида эътибор берилади. Негаки, бу яқин йилларда юқори технологик, истиқболли ғоялар, ихтиролар ва уларни амалиётга тезкор татбиқ этиш салоҳиятига асосланган иқтисодиётга ўтишда ҳал қилувчи омилга айланади.

Кейинги вақтларда табиий жараёнлардан, яъни қуёшли сувиситгич, шамол генератори кабилардан фойдаланиш муқобил қайта тикланувчи  энергия манбалари кўламини оширмоқда. Хоҳ хўжаликда, хоҳ ишлаб чиқаришда бўлсин, энергияни тежаб ишлатиш биринчи навбатдаги вазифага айланди. Бу, биринчидан, камхарж, иккинчидан, зарарсиз воситалар эканлиги билан аҳамиятлидир. Қуйида биз, журналхонларга ана шундай воситалардан фойдаланиш йўллари тўғрисида батафсил маълумот берибгина қолмасдан, ушбу  асбобларнинг чизмаси, уларни қайси усулларда, нималарга асосланиб ва қандай ясаш, қулай ўрнатиш ва ҳоказоларни расмлар асосида кўрсатиб ўтмоқчимиз. Шунингдек, ушбу воситаларнинг кундалик ҳаётимиздаги ўрни, аҳамияти, хусусиятлари, тежамкорлиги орқали нималарга эришишимиз мумкинлиги борасида тўхталиб ўтамиз.

Ҳозирги кунда жамиятнинг ривожланишини унинг энергия билан таъминланганлиги белгилайди. Аммо энергия истеъмолининг кундан-кунга ошиб бориши ҳамда уни ишлаб чиқариш учун органик ёқилғилардан фойдаланиш атроф-муҳитни глобал ифлосланишига олиб келмоқда. Шунинг учун ҳозирги кун энергетикасининг долзарб масалаларидан бири, экологик тоза, қайта тикланадиган, ноанъанавий энергия манбаларидан фойдаланишдир.
Ҳозирги кунда республикамизда ишлаб чиқарилаётган электрэнергиянинг 85 % органик ёқилғилардан фойдаланадиган иссиқлик электрстанцияларида, атиги 14,5 % гидроэлектрстанция (ГЭС)лар ёрдамида ишлаб чиқарилади.